Ek Gıdaya Geçiş
Bebeğiniz artık büyüdü. Sırada onu yeni gıdalarla tanıştırmak var. Bu noktada bir planınız olmalıyken sizin kafanız arkadaşlardan, akrabalardan gelen bir sürü farklı öneri nedeniyle iyice karışmış olabilir. Bebeğinizi beslemek konusunda bilgi ve deneyimleriniz artana dek bu kılavuz size yol gösterecek ve zaman kazandıracaktır. Acele etmeyin, sonraki detayları öğrenmek için oldukça vaktiniz olacak. (daha fazla bilgi için www.cocukcagi.com u ziyaret edin)
 
Bebeğim Ek Gıdaya Ne Zaman Geçebilir?
 
Ek gıdaya geçmek için en iyi zaman bebeğinizin hazır olduğu zamandır. Elbette bebeğiniz bunların hepsini aynı anda göstermeyecektir. Unutmayın her bebeğin gelişimi diğerinden farklıdır.  İşte bebeğin hazır olduğunu gösteren işaretler:
 
• Başını dik tutabilir
 
• Mama sandalyesinde destekle güzelce oturabilir
 
• Çiğneme hareketleri yapar
 
• Yeterince büyümüştür (doğum ağırlığının iki katına ulaşmıştır ya da en az 6 kg olmuştur)

• Yiyeceklere ilgi gösterir (sizi yerken, yiyeceklere uzanırken gördükçe kendileri de yemeye hazırlanırlar ve onlara bir kaşık uzattığınızda ağzını açarlar)

• Bir kaşığı tam olarak dudakları ile çevreleyebilir

• Yiyeceği kaşıktan ağzına alıp sonra ağzının içinde önden arkaya iletebilir

• Dilini öne arkaya hareket ettirebilir

• Günde 8 – 10 emzirmeden ya da 700 ml formül mama almasına karşın hala açlık belirtileri gösterir

• Diş çıkarır
 
Bebeğimi Nasıl Besleyeceğim?
 
Yarım kaşık ve daha az yiyecekle başlayın ve bu süreçte bebekle konuşun (Mmm, bak ne kadar güzel, tatmak ister misin?). bebeğiniz ilk başta ne olduğunu anlayamayabilir. Kafası karışmış görünebilir, yüzünü buruşturabilir, lokmayı ağzında çevirebilir ya da tamamen reddedebilir. 
 
Beslemeye bebek uygun olduğunda yani yorgun ya da mızmız olmadığında günde bir defa olarak başlayın. Başlangıçta fazla yemeyebilir, ona bu deneyime alışabilmesi için zaman verin. Bazı bebekler yiyecekleri ağızda tutmak ve yutmayı öğrenmek için birkaç denemeye ihtiyaç duyabilir. 
 
İlk kez ek gıda almasını kolaylaştıracak bir yol da ona ilk önce biraz anne sütü/ formül mama vermek, ardından ek gıdayı kaşığı yarım doldurarak yedirmek ve yine anne sütü/formül mama ile öğünü sonlandırmaktır. Bu bebek çok aç olduğunda onun hayal kırıklığına uğramasını önleyecektir.
 
Eğer bebeğiniz kaşıktan yemeye pek hevesli görünmüyorsa ona yiyeceği tatması ve koklaması, yeme fikrine ısınması için zaman verin. 
 
 İlk birkaç beslemede yiyeceklerin bebeğin midesi yerine yüzüne, mama önlüğüne, yerlere gittiğini gördüğünüzde şaşırmayın. Bir ya da iki çay kaşığı ile başlayın ve yavaş yavaş arttırın. Böylece bebeğinize yutmayı öğrenmesi için zaman kazandırmış olacaksınız.

Eğer bebeğiniz başını çevirir veya ağlarsa onu yemesi için zorlamayın. Bir süre daha emzirmeye ya da mama vermeye devam edin. Unutmayın, ek gıdaya geçiş bir alıştırma sürecidir ve ilk aylarda bebeğiniz beslenme ihtiyacını hala anne sütü/mamadan karşılıyor olacaktır. 

Bebeğin iştahı her öğünde farklılık gösterebilir. 
 
Hangi Gıdayla Başlamalıyım?

Çoğu bebek için ilk yiyeceğin ne olduğunun bir önemi yoktur. Besinlerin bebeğe herhangi bir sırayla verilmesinin tıbbi olarak kanıtlanmış bir yararı bulunmamaktadır. Çoğu çocuk doktoru çocuğun meyve tadına alıp daha sonra sebzeyi reddetmesini önlemek için önce sebzeyle başlanmasını önerir. Ancak bebekler tatlıya daha yatkın doğduklarından yiyecekleri hangi sırayla verdiğinizin önemi yoktur.  
 
Kıvam açısından ise şu sırayı izlemek yerinde olur:
 
• Yarı sıvı ya da püre halinde besin
 
• Ezilmiş ya da süzülmüş yiyecekler
 
• Küçük parçalar halinde parmak besinler
 
Bebeğimin Doyduğunu Nasıl Anlarım?
 
Bebeğinizin iştahı günden güne hatta öğünden öğüne bile değişiklik gösterecektir. Bu yüzden doyup doymadığını anlamak için yediklerini saymak çok da doğru bir yaklaşım olmayacaktır. Doyduğunu anlamak için şu işaretlerin varlığına bakın:
 
• Sandalyesinde kendini geriye doğru yaslar
 
• Başını yemekten çevirir
 
• Kaşıkla oynamaya başlar
 
• Sonraki lokma için ağzını açmayı reddeder.( Bazen bebek henüz ağzındakini yutmamış olduğundan da ağzını açmayabilir, bu nedenle bebeğin yutması için ona yeterince zaman verdiğinizden emin olun)
 
Bebeğim Başka Bir Gıdayı Ne Zaman Deneyebilir?
 
Bebeğiniz bir kere bir yiyeceği yemeyi öğrendiğinde ona tek tek diğer gıdaları vermeye başlayın. Tek bir gıdayla başlayın ve yenisine geçmek için en az 2 – 3 gün bekleyin. Her yeni yiyecekten sonra ishal, döküntü, kusma gibi alerjik tepkilerin varlığını izleyin. Eğer bunlardan biri olursa bu yeni yiyeceği vermeyi kesin ve çocuk doktorunuza başvurun. 
 
Genellikle et ve sebzeler porsiyon başına meyvelerden ya da kavanoz mamalarından daha fazla nutrient içerir. Ama çoğu çocuk doktoru yumurta balık gibi yoğun nutrient içeren gıdaları yaşamın ilk bir yılında vermemeyi önerir. Ancak 4 – 6 aydan sonra bu gıdaların verilip verilmemesinin bebeğin ilerde bunlara karşı alerji geliştireceğini belirlemediğini gösteren tıbbi bir kanıt bulunmamaktadır. 
 
Ek gıdaya başladıktan sonraki birkaç ayda (9. Ay civarı) bebeğinizin beslenmesi çeşitlendirilmelidir. Günlük diyeti şunları içermelidir:
 
• Anne sütü/ formül mama
• Et ürünleri
• Sebze
• Meyve
• Yumurta
• Balık
• Peynir, yoğurt
 
NOT: Bebeğinizin kavanoz mamasını evde kendiniz hazırlayacaksanız ıspanak, taze fasulye, pancar, balkabağı ve havucun erken bebeklikte iyi birer tercih olmadığını unutmayın. Bu yiyecekler fazlaca nitrat içerirler ve bebekte farklı bir tip anemiye yol açarlar. Bezelye, mısır, patates ev yapımı bebek besinleri için daha iyi birer tercihtir. 

Bebeğim Günde Kaç Kere Ek Gıda Almalıdır?
 
Başlangıçta günde sadece bir öğün ek gıda alması yeterli. 6 – 7 ay civarında günde iki öğün, 8 ay civarında ise günde 3 öğün ek gıda almalıdır. Tipik bir 8 aylık bebek menüsü şunları içermelidir:
 
• Anne sütü ya da demir destekli formül mama
• Sarı, turuncu ve yeşil sebzeler
• Meyve
• Az miktarda protein (kırmızı et, beyaz et, mercimek, peynir)
 
Bebeğinize kesinlikle vermemeniz gereken gıdalar ise BAL, İNEK SÜTÜ ve SOYA SÜTÜ dür.
 
Bebeğime Parmak Gıdaları Ne Zaman Verebilirim?
 
Bebeğin kaşık kullanmadan kendi elleriyle alıp kendi kendisini besleyebileceği, tek lokmalık parçalar halinde, yemesi kolay yiyecek parçalarına parmak gıda denir.

Parmak gıda yemek, bebeğiniz için eğlenceli olduğu kadar ince motor ve koordinasyon gelişimi ve bağımsız hareket edebilmeye doğru adım atabilmesi için oldukça önemlidir. 
 
Yemek sahanız epeyce kirlenecektir ama özellikle bebeğin ağzını yüzünü durmadan silmeye çalışmayın. Bırakın bu önemli deneyimin tadını çıkarsın.
 
Bebeğiniz oturmaya ve ellerini ya da başka objeleri ağzına götürmeye başladığında ona kendini beslemesini öğretmek için parmak gıdaları verebilirsiniz. Ancak boğazına kaçıp boğulmaması için verdiğiniz besinlerin yumuşak, yutması kolay ve küçük parçalar halinde olduğundan emin olun. 
İşte bazı örnekler:
 
• Küçük parçalar halinde muz

• Yumuşak kıvamlı kurabiye, kızarmış ekmek

• Yağda yumurta (iyi karışmış, iyi pişmiş)

• Parçalara ayrılmış iyi haşlanmış yumurta

• İyi pişmiş makarna

• İyi pişmiş, iyi doğranmış tavuk

• İyi pişmiş ve iyi doğranmış kabak, bezelye ve patates
 
Bebeğiniz her öğünde en az 120 ml ya da küçük bir süzme bebek maması içeren kavanoz kadar ek gıda almalıdır. Erişkinler için yapılan gıdalardan bebeğinize sınırlı miktarda verin. Çünkü bunlar fazlaca tuz ve koruyucu madde içerirler.
 
Eğer bebeğinize taze yani pişmemiş gıda vermek istiyorsanız sert olanları bir blender yardımıyla, daha yumuşak olanları ise çatalla ezin.  Tüm taze yiyecekler yumuşayana kadar tuz ve baharat eklenmeden pişirilmelidir. Elbette muzu pişirmeksizin çatalla ezerek verebilirsiniz ama çoğu meyve ve sebzeyi vermeden önce pişirmek gerekir. Kullanmadığınız kalan tüm yiyecekleri buzdolabında saklayın bebeğinize vermeden önce bozulma belirtisi olup olmadığını mutlaka dikkatlice kontrol edin. 

NOT: Bu yaşta çiğneme gerektirecek herhangi bir gıda vermeyin. Boğazına kaçarak boğulmasına yol açacak
 
• Kuruyemiş 
 
• Çekirdek 
 
• Büyük et ya da peynir parçası 
 
• Bütün üzüm 
 
• Mısır patlağı 
 
• Çiğ sebzeler
 
• Büyük ve sert meyve parçaları (elma vb.)
 
• Yapışkan, sert şekerlemeler VERMEYİN.
 
Ek Gıdaya Geçtikten Sonra Bebeğimde Ne Gibi Değişiklikler Beklemeliyim?
 
Bebeğiniz ek gıdaya başladıktan sonra kakası daha sert ve daha farklı renklerde olacaktır. Aldıkları yağ ve şekerde dolayı da kokusu da daha güçlü olacaktır. Bezelye ve diğer yeşil sebzeler kakanın derin bir yeşile, pancar kırmızıya çevirebilir. (pancar idrarı da kırmızıya boyar.) bebeğinizin kakası homojen görünümde olmayabilir, domates kabuğu, bezelye ve mısır kabuğu gibi sindirilmemiş gıda parçaları içerebilir. Tüm bunlar normaldir. 
 
Bebeğinizin sindirim sistemi yeni yiyecekleri tamamen sindirebilir hale gelmeden önce olgunlaşmak için zamana ihtiyaç duyar. Eğer kakası çok gevşek, sulu, mukuslu (sümüklü) ise bu bebeğin barsaklarının irrite olduğu anlamına gelir. Bu durumda ek gıda miktarını azaltın ve yeni gıdalarla daha yavaş tanıştırın. Eğer bu bulgular devam ederse çocuk doktorunuza başvurun. 
 
İYİ BESLENME ALIŞKANLIĞI BEBEKLİKTE EDİNİLİR
 
Bebeğinizin oturma, yiyeceği kaşıktan alma, lokmalar arasında dinlenme ve doyduğunda durma gibi yemenin evrelerine alışması önemlidir. Bu erken alışkanlıklar onun tüm hayatı boyunca iyi beslenme alışkanlıklarının olmasını sağlayacaktır. 
 
İlk beslenmeden itibaren ailece sofraya oturun. Herkes aynı zamanda yemeye başlasın. Tüm ailenin birlikte yemek yemesinin sadece yeme alışkanlıkların üzerine değil çocuğun gelişimi üzerinde de pozitif etkisi olduğu kanıtlanmış durumda. Bir nedenle yemek saatleriniz çakışmasa da bebek yerken ailenin diğer üyeleri de sofraya oturup bir şeyler atıştırmalı.
 
Bebeğinizin ihtiyacı olan sağlıklı gıdaları yeterince çeşitlendirerek verdiğinizden emin olun. Bebeğinizin doyma sinyallerini izleyin ve FAZLA BESLEMEYİN!
Herhangi bir soru ya da probleminiz olduğunda mutlaka çocuk doktorunuzla görüşün. Unutmayın ki burada yazanlar genel kurallardır. Her çocuk özeldir ve her çocuğun sorunu kendine özel yöntemlerle çözümlenebilir. 
 
AFİYET OLSUN
 
Uzm. Dr. Hande NAMAL TÜRKYILMAZ
 
Yorum Yap
Paylaş